Schizofreen

Het is grappig hoe geschreven stukken tot verschillende interpretaties leiden. Neem nu bijvoorbeeld het stuk dat Femke Halsema schreef naar aanleiding van de film “The wolf of Wall Street”. Het stuk riep hele verschillende reacties op, zoals “De wolf die in Femke Halsema huist” dat vervolgens weer een andere reactie opriep: “Waarom wij nooit iets leren“. Vooral ook de reacties onder de artikelen, zoals opmerkingen van mensen die direct of indirect aangeven geen hebzucht te kennen of die vinden dat graaien wordt goedgepraat, zijn leuk om te lezen. Alleen al de emoties waarmee dit gepaard gaat, zegt al iets.

The Wolf of Wall Street - bron: imdb.com

The Wolf of Wall Street – bron: imdb.com

En dat “iets” is het volgende: wij mensen zijn op eigenbelang gericht én we zijn ook op het algemeen belang gericht. We zijn dus allen gespleten persoonlijkheden. Afhankelijk van de normen die we onszelf, eventueel via de groep waarin we ons bevinden, opleggen is het éne of andere op een bepaald moment belangrijker. Dit betekent ook dat we in de ene context of op het ene tijdstip ons op de ene manier kunnen gedragen en in een andere context totaal anders. Ieder kent wel het verhaal van Hitlers hond Blondi. Dit betekent niet dat we onze “duistere kanten” altijd aangenaam vinden: als iemand schrijft dat hij/zij geen hebzucht kent, dan is dat natuurlijk niet waar. Als echt onbekend fenomeen had de opmerking moeten zijn: “Wat is dat: ‘hebzucht’?” In dit geval bedoelt de schrijver dat hij/zij ervoor zorgt dat het eigenbelang over het algemeen een geringe rol speelt in de dingen die hij/zij doet.

Gespletenheid is niet iets wat erg gewaardeerd wordt in onze maatschappij: het is zwart óf wit, liefst gelijk aangeduid als goed/fout of wij/zij. Grijs is iets voor de muizen en twijfelaars of draaikonten.
Erkennen van onze menselijke gespletenheid zou daarom al een hele stap zijn. Vanuit deze erkenning kunnen we dan verder nadenken over de consequenties. Dus niet: eigenbelang is slecht, maar vanuit de erkenning van het feit dat eigenbelang blijkbaar een doel dient, kijken hoe dit zo te sturen is dat het het algemeen belang in ieder geval niet schaadt en misschien zelfs wel helpt.

Helaas valt het niet altijd mee om in een zwart/wit tekening kleur aan te brengen.

Advertenties